การอบรมระยะสั้น ประจำปี 2555
เรื่อง “การวิจัยเชิงปฏิบัติการ” (Training Course on Action Research)

รุ่นที่ 7 วันที่ 2-6 เมษายน 2555
รุ่นที่ 8 วันที่ 8-19 ตุลาคม 2555
ณ อาคารประชาสังคมอุดมพัฒน์ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม  มหาวิทยาลัยมหิดล

:: หลักการและเหตุผล (Rationale) ::

“การวิจัยเชิงปฏิบัติการ” (Action Research-AR) เป็นหลักสูตรการอบรมของสถาบันฯ ที่ได้รับการพัฒนาขึ้นมา บนพื้นฐานของการทำงาน และประสบการณ์ในการวิจัย เพื่อให้เกิดการ ปรับปรุงคุณภาพชีวิตของประชากรและชุมชน ในบริบทต่างๆ ที่มีความแตกต่างหลากหลาย ของบุคลากรสถาบันฯ ในช่วงเวลาหลายปีที่ผ่านมา และเนื่องจากสังคมปัจจุบันมีความต้องการ ด้านความรู้ ความเข้าใจ และ ทักษะใหม่ๆ เกี่ยวกับการวิจัย ที่มีลักษณะสร้างสรรค์ ก่อให้เกิด ประโยชน์กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งในเชิงการสร้างความรู้ใหม่ การพัฒนา/สร้างเสริมศักยภาพ การปรับปรุงคุณภาพชีวิต และการเปลี่ยนแปลงสังคม-ชุมชนให้น่าอยู่มากยิ่งขึ้น รวมทั้ง การคิดค้นแนวทางใหม่ๆ ที่สามารถช่วยลดความขัดแย้ง หรือการจัดสรรผลประโยชน์ที่มี อยู่ในระบบการวิจัยของประเทศให้เป็นธรรมมากยิ่งขึ้น

ดังนั้น การวิจัยเชิงปฏิบัติการ จึงเป็นทั้งแนวคิด-ทฤษฎี ปรัชญา กระบวนการ วิธีการ เทคนิควิธี และเครื่องมือ ที่มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทการทำงานในยุคสมัยปัจจุบัน ที่ต้องการให้เกิดการสร้างเสริมพลังอำนาจเชิงบวกที่มีอยู่ของมนุษย์และของสังคมให้มากยิ่งขึ้น ไม่ใช่ให้ความสำคัญเฉพาะกับกลุ่มคนที่เรียกตนเองว่า “ผู้เชี่ยวชาญ” หรือนักวิจัยในรอบรั้ว มหาวิทยาลัยเท่านั้น

ทั้งนี้ เพื่อให้บรรลุสู่จุดมุ่งหมายหรืออุดมการณ์สูงสุดของสังคมร่วมกัน ซึ่งก็คือการอยู่ ร่วมกันอย่างสันติ การแบ่งปัน และการเกื้อกูลซึ่งกันและกันระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในสังคม และเนื่องจาก สถาบันฯ มีศักยภาพและประสบการณ์ในการทำงานเชิงการสร้างพลังทวีคูณ ให้กับองค์กร และหน่วยงานต่างๆ และเล็งเห็นว่า การวิจัยเชิงปฏิบัติการ หรือ การวิจัยและ พัฒนาจะสามารถเข้ามาช่วยอุดช่องว่างในการทำงาน และก่อให้เกิดพลังทวีคูณ ระหว่างภาคสังคมต่างๆ ได้เป็นอย่างดี จึงดำริให้มีการจัดการอบรมหลักสูตรนี้ขึ้น

:: วัตถุประสงค์ (Objective) ::
  1. เพื่อเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการ
  2. เพื่อเป็นวัตถุดิบในการปรับปรุงการทำงานของปัจเจกบุคคล กลุ่ม องค์กร หน่วยงาน สถาบันและชุมชนให้ดียิ่งขึ้น หรือส่งเสริมบรรยากาศในการทำงานบนฐานของความรู้ที่เชื่อมกับความเป็นจริงได้มากยิ่งขึ้น
  3. เพื่อเปิดมุมมอง ให้แง่คิด และ สร้างความรู้ความเข้าใจใหม่ ๆ เกี่ยวกับการวิจัย หรือทำให้เกิดทัศนคติเชิงบวกต่อการวิจัยด้วยแนวทางใหม่ ๆ
  4. เพื่อส่งเสริม-สนับสนุนให้หน่วยงานต่าง ๆ สามารถสร้างระบบการเรียนรู้-ความรู้ คลังปัญญา และการทำงานเชิงการพัฒนาอย่างได้ผล และสามารถกำหนดทิศทางขององค์กร/หน่วยงานของตน บนพื้นฐานของการสร้างความรู้ที่เป็นจริงที่สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนและชุมชน
  5. เพื่อเพิ่มศักยภาพของสังคมไทยในการทำงานวิจัยเชิงการพัฒนา ด้วยกลยุทธ์ใหม่ ๆ
:: นัยสำคัญของการอบรม (The Importance of the Event/Expected Results) ::
การอบรมแบบเข้มข้นของทั้ง 2 หลักสูตร จะทำให้ผู้เข้ารับการอบรม ได้รับทั้งความรู้ ความเข้าใจ ในแนวคิด-ทฤษฎี ปรัชญา เครื่องมือ และเทคนิควิธี/ทักษะในการทำงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ อย่างได้ผลดี ซึ่งคาดว่าผู้ผ่านการฝึกอบรมจะสามารถนำความรู้และทักษะดังกล่าวไปทำงานด้าน
การวิจัย และ/หรือ เติมเต็มช่องว่างที่มีอยู่ในระบบการสร้างความรู้และการพัฒนาของสังคมไทย ทั้งนี้ เพื่อให้บรรลุประสิทธิผลต่างๆ ที่ต้องการได้มากยิ่งขึ้นในทุกระดับ โดยเฉพาะการพัฒนา คุณภาพชีวิตของประชากรกลุ่มต่างๆ ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล ระดับโครงการ-แผนงาน ระดับองค์กร-หน่วยงาน ระดับชุมชน และแม้แต่ระดับประเทศ ทั้งในภาครัฐบาล ภาคเอกชน ภาคประชาชน-สาธารณะ-ประชาสังคม ครอบคลุมองค์กร/ลักษณะงานทุกประเภท ทั้งด้านการศึกษา การพัฒนา และการแพทย์-สาธารณสุข เป็นต้น
:: เนื้อหาการอบรม (The Content) ::

ครอบคลุมเนื้อหา/หัวข้อหลักๆ ดังนี้คือ

  • นัยสำคัญของการวิจัยเชิงปฏิบัติการ หรือ การวิจัยและพัฒนา - องค์ประกอบ นิยาม ความหมาย
  • กรอบแนวคิด-ทฤษฎี หลักการและการปฏิบัติ
  • กระบวนการในการวิจัยเชิงปฏิบัติการ
  • ความรู้ความเข้าใจ/เทคนิควิธีใหม่ๆ ทางสังคมศาสตร์ อาทิ เช่น ความสำคัญของภาษา และสัญลักษณ์ในการวิจัย นัยสำคัญของการทำงานเครือข่าย  ฯลฯ
  • เครื่องมือ-เทคนิคสำคัญๆ และฝึกปฏิบัติ อาทิ เช่น พหุวิธีการวิจัยแบบมีส่วนร่วม เทคนิคการสนทนากลุ่ม เทคนิคการค้นหาอนาคต เทคนิคการเป็นวิทยากรกระบวนการ สำหรับหลักสูตร 12 วัน จะได้เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการศึกษาแบบเล่าเรื่อง (Narrative) การจัดทำแบบบันทึกภาคสนาม (Field Note)  เทคนิคการทบทวนหลังการปฏิบัติ (After Action Review) การฝึกปฏิบัติงาน/การเก็บข้อมูลภาคสนาม การวิเคราะห์ข้อมูล และการประเมินผลแนวเสริมพลัง เป็นต้น
  • กรณีศึกษาจากบริบทต่างๆ ที่มีความหลากหลายจากขอบเขตทั่วประเทศ
  • แนวโน้มสำคัญๆ ในการวิจัยเชิงปฏิบัติการ อาทิเช่น การวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (participatory action research) การวิจัยเพื่อประเมินสถานการณ์แบบเร่งด่วน (rapid assessment procedures) และการวิจัยแนวสุนทรียสนทนา (dialogical research) เป็นต้น
:: รูปแบบและวิธีการอบรม ::

เป็นการอบรม ที่เน้นบทบาทของผู้เข้ารับการอบรม หรือผู้เรียน  โดยจะมีการฝึกปฏิบัติ /การทำงานในกลุ่มย่อย (group-based learning) และการทำงานโครงการร่วมกัน (project-based learning) ตลอดหลักสูตร (ทั้งสองหลักสูตร) เสริมด้วยการเรียนรู้จากกรณีศึกษา (case-based learning) และเป็นการเรียนรู้เชิงวิพากษ์ (critical learning approach) เพื่อเพิ่มศักยภาพในการคิดวิเคราะห์ และการสังเคราะห์

:: ค่าใช้จ่ายการอบรม ::
  • หลักสูตร 5 วัน ช่วงวันที่ 2-6 เมษายน 2555 ค่าลงทะเบียน 8,000 บาท (แปดพันบาทถ้วน)
  • หลักสูตร 12 วัน ช่วงวันที่ 8-19 ตุลาคม 2555 ค่าลงทะเบียน 12,000 บาท (หนึ่งหมื่นสองพันบาทถ้วน)

    * หมายเหตุ :
  1. ผู้เข้าอบรมที่เป็นข้าราชการ หรือพนักงานของรัฐ มีสิทธิเบิกค่าลงทะเบียน ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าที่พัก และค่าใช้จ่ายอื่นๆ จากต้นสังกัดได้ตามระเบียบกระทรวงการคลัง หนังสือที่ กค. 0409.6/ว.122 ลงวันที่ 27 ธันวาคม 2545 และหนังสือที่ กค. 0409.6/ว.95  ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2549 และสามารถเข้าอบรมโดยไม่ถือเป็นวันลา เมื่อได้รับอนุมัติ จากผู้บังคับบัญชาแล้ว
  2. ค่าใช้จ่ายดังกล่าว รวมค่าเอกสารและกระเป๋าใส่เอกสาร ค่าอาหารกลางวันทุกวัน (ยกเว้นเพียงบางวัน ในกรณีออกปฏิบัติงานภาคสนามของหลักสูตร 12 วัน) และค่าเครื่องดื่ม-อาหารว่าง 10 มื้อ (หลักสูตร 5 วัน) และค่าเครื่องดื่ม-อาหารว่างจำนวน 20-24 มื้อ (สำหรับหลักสูตร 12 วัน)
  3. ค่าที่พักของผู้เข้าอบรม : ระหว่างอบรม ณ สถาบันฯ  และระหว่างออกฝึกปฏิบัติภาคสนาม ณ ต่างจังหวัด  กรุณาติดต่อสอบถามได้ที่งานฝึกอบรมฯ  024410201-4 ต่อ 301 หรืออีเมล์ prwwb@mahidol.ac.th
:: วิทยากรและ/หรือ ทีมงานอบรม (The Training Team) ::

รองศาสตราจารย์อรทัย อาจอ่ำ รองศาสตราจารย์ ดร.จรรยา เศรษฐบุตร ดร.เกรียงศักดิ์ โรจน์คุรีเสถียร และ อ.ดร.อุมาภรณ์  ภัทรวณิชย์ สังกัดสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นวิทยากรหลัก นอกจากนี้ ก็ยังมี อาจารย์วีรบูรณ์ วิสารทสกุล
จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ นสพ. ปกรณ์ สุวรรณประภา นักวิชาการอิสระเป็นวิทยากรรับเชิญ

รองศาสตราจารย์ อรทัย อาจอ่ำ (ผู้รับผิดชอบ/วิทยากรหลัก) มีประสบการณ์ในการทำงานด้านการวิจัย ประเภทต่างๆ และการประเมินผลในบริบทต่างๆ มาเป็นเวลา 20 กว่าปี เคยเป็นที่ปรึกษา (consultant) ด้านต่างๆ ให้กับองค์กรระหว่างประเทศหลายองค์กร อาทิเช่น UNICEF, UNHCR, UNCHS-HABITAT เป็นต้น และมีประสบการณ์ในการทำงานในบริบทที่หลากหลาย ทั้งเป็นอาจารย์ นักวิจัย โดยเฉพาะนักวิจัยเชิงปฏิบัติการ และนักวิจัยเพื่อพัฒนา อาทิเช่น การวิจัยและพัฒนา ในชุมชนแบบต่างๆ ทั้งชุมชนผู้รายได้น้อยในเมือง ชุมชนชนบท ชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท ชุมชนคนสร้างสุขภาพ ฯลฯ นอกจากนี้ ยังเป็นนักประเมินผล นักแปล และวิทยากรกระบวนการ (learning facilitator) ให้กับการประชุม การอบรม การจัดการความรู้ การถอดบทเรียน การพัฒนาองค์กร และมีความเชี่ยวชาญพิเศษ ในด้านการสร้างเสริมพลังอำนาจเชิงบวกของชุมชน (Community Empowerment)  และการสนับสนุนการพัฒนาระบบการติดตามและประเมินผล แนวสร้างเสริมพลังอำนาจ (Monitoring and Empowerment Evaluation M&EE) ปัจจุบัน ยังมีบทบาทหน้าที่เป็นผู้วิจัยประเมินผลภายนอก (External Evaluator) และ ผู้ประเมินผลภายใน ให้กับโครงการ/แผนงานต่าง ๆ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)  และ เป็นที่ปรึกษา/วิทยากรหลักด้านการพัฒนาระบบการประเมินผล ให้กับสำนักงานป้องกันและควบคุมโรคที่ 7 อุบลราชธานี  กระทรวงสาธารณสุข และหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนจำนวนมาก
:: การเข้าร่วม/กลุ่มเป้าหมาย (Attendance and Target Groups) ::

ครั้งละประมาณ 25-30 คน

กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้สนใจ ทั้งที่เป็นปัจเจกบุคคล/บุคคลทั่วไป ตลอดจนถึง เจ้าหน้าที่จากกลุ่ม/กลุ่มงาน/ฝ่ายหน่วยงาน-องค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน ชุมชน ประชาสังคม ที่มีความประสงค์ จะพัฒนาการทำงานของตนเอง และ/หรือ หน่วยงาน-องค์กรให้มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล หรือมีผลลัพธ์/ผลสำเร็จมากยิ่งขึ้น รวมทั้ง มีบรรยากาศสร้างสรรค์ในการทำงานร่วมกับภาคส่วนต่างๆ โดยเป็นการเพิ่มพูนพลัง อำนาจเชิงบวกของทุกคน ด้วยการทำงานอย่างมีกลยุทธ์ บนฐานของความรู้ที่เชื่อมโยง กับโลกที่เป็นจริง ที่มีลักษณะพลวัตไม่หยุดนิ่ง

:: ข้อกำหนดเบื้องต้นเกี่ยวกับคุณสมบัติผู้เข้าร่วม (Requirement) ::
  • หลักสูตร 5 วัน  เป็นหลักสูตรที่เหมาะสำหรับผู้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการวิจัยทางสังคมศาสตร์ในระดับสูง หรือ ระดับกลางค่อนไปทางสูง   หรือ มีพื้นฐานความรู้ความเข้าใจด้านการวิจัยทางสังคมศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นการวิจัยเชิงวิชาการ การวิจัยประยุกต์ การวิจัยเชิงปริมาณ การวิจัยเชิงคุณภาพ และ/หรือเคยผ่านการฝึกอบรม หลักสูตรการวิจัยขั้นพื้นฐานต่างๆ และ/หรือ มีประสบการณ์ ในการทำงานที่เกี่ยวข้องกับการวิจัย การพัฒนาความรู้ในหน่วยงาน อย่างน้อย 2-3 ปี หรือ มีบทบาท-หน้าที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานเชิงพัฒนาความรู้ การทำงานด้านข้อมูล  จะได้รับการพิจารณาเป็นพิเศษ ที่สำคัญ คือ ต้องสามารถเข้าร่วมได้ตลอดระยะเวลาการอบรมทั้ง 5 วัน

  • หลักสูตร 12 วัน  เป็นหลักสูตรที่เหมาะสำหรับผู้ที่เริ่มต้นเรียนรู้เกี่ยวกับการวิจัย หรือ ผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการวิจัยประเภทต่าง ๆ อยู่ในระดับหนึ่งแล้ว แต่ต้องการเพิ่มความมั่นใจ หรือ ต้องการเรียนรู้มุมมอง พัฒนาการในเชิงวิธีคิด-วิธีวิทยา และ เทคนิควิธีใหม่ ๆ ทางสังคมศาสตร์ และที่สำคัญคือ ต้องสามารถเข้าร่วมได้ตลอดระยะเวลาการอบรม 12 วัน

:: วุฒิบัตร หรือ ประกาศนียบัตร (The Certificate) ::
ผู้ผ่านการอบรมตามข้อกำหนดของหลักสูตร จะได้รับวุฒิบัตร หรือประกาศนียบัตร จากสถาบัน ฯ และหลักสูตร ซึ่งสามารถนำไปใช้ประกอบการสมัครงาน (กรณียังไม่มีงานทำ หรือต้องการเปลี่ยนงาน) หรือ นำไปใช้ในการพิจารณาปรับเลื่อนชั้น หรือ เลื่อน -ปรับเปลี่ยนตำแหน่ง/หน้าที่การงาน หรือ ขั้นเงินเดือนได้
:: สถานที่จัดอบรม ::
อาคารประชาสังคมอุดมพัฒน์ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
ถนนพุทธมณฑลสาย 4 ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170
:: การรับสมัคร การคัดเลือก และการประกาศผล ::
  • หลักสูตร 5 วัน : เปิดรับสมัคร/ส่งใบสมัครได้ตั้งแต่บัดนี้ จนถึงวันที่ 14 มีนาคม 2555
    เป็นการคัดเลือกจากใบสมัคร และผู้ได้รับการคัดเลือก จะได้รับหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการ หรือสามารถตรวจสอบรายชื่อ รวมทั้งดาวน์โหลดใบสมัคร ได้ที่ www.ipsr.mahidol.ac.th โดยจะประกาศผลการพิจารณาในวันที่ 16 มีนาคม 2555

  • หลักสูตร 12 วัน เปิดรับสมัคร/ส่งใบสมัครได้ตั้งแต่บัดนี้ จนถึงวันที่ 12 กันยายน 2555 เป็นการคัดเลือกจากใบสมัคร และผู้ได้รับการคัดเลือก จะได้รับหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการ หรือสามารถตรวจสอบรายชื่อ รวมทั้งดาวน์โหลดใบสมัคร ได้ที่ www.ipsr.mahidol.ac.th โดยจะประกาศผลการพิจารณาในวันที่ 14 กันยายน 2555

:: Download ::
Brochure
ใบสมัคร [หลักสูตร 5 วัน] [หลักสูตร 12 วัน]
www.ipsr.mahidol.ac.th - Revised: December 22, 2011
Copyright © Institute for Population and Social Research, Mahidol University
Salaya, Phutthamonthon, Nakhon Pathom 73170, Thailand
Tel. +662-441-0201-4 Fax. +662-441-9333 Web master : prwww@mahidol.ac.th